Logo bron
Het Financieele Dagblad


14 maart 2011 maandag


Witwassen via vastgoed valt systematisch met succes op te sporen

SECTION: Beleggen; Blz.
11

LENGTH: 643 woorden

Vasco van der Boon

Utrecht

Het risico dat geld wordt witgewassen in onroerend goed blijkt redelijk voorspelbaar. Met behulp van drie indicatoren is te bepalen of het vastgoed wordt misbruikt om criminele winsten een legaal aanzien te geven. De voornaamste indicatie voor het bestaan van witwasrisico's is een opvallend grote waardesprong van het vastgoed. De twee andere witwasindicatoren zijn een buitenlandse eigenaar en een recentelijk opgerichte onderneming als eigenaar.

Dit concluderen de Utrechtse hoogleraar Brigitte Unger en promovendus Joras Ferwerda in hun boek Money Laundering in the Real Estate Sector: Suspicious Property. Volgens Unger schept een grote prijsverandering van een pand de kans om crimineel geld te absorberen in een vastgoedportefeuille Een grote waardeverandering van een pand biedt criminelen ook gelegenheid om het witgewassen geld weer te onttrekken voor een andere bestemming.

Zowel een buitenlandse eigenaar als een pas opgericht bedrijf kan worden misbruikt om de ware eigenaar van een pand te verbergen. Unger: 'Iemand die niet zichtbaar wil worden als eigenaar kan een bedrijf oprichten dat vervolgens de vastgoedtransactie doet. Of een persoon die onbekend wil blijven kan een vastgoedtransactie in het buitenland doen, waar de lokale autoriteiten zijn achtergrond niet kennen.'

Unger en Ferwerda baseren hun methode op onderzoek naar alle 12.000 verkochte panden in Utrecht en Maastricht tussen 2002 en 2006. Op al die vastgoedtransacties hebben zij 25 uit de literatuur bekende potentiŽle witwasindicatoren proberen uit te testen.

Daarbij konden de onderzoekers gebruikmaken van een koppeling met data van de Belastingdienst en van justitiebronnen. Acht potentiŽle indicatoren bleken niet goed te kwantificeren en vielen daardoor af.

De onderzoekers traceerden zelf 36 'aandachtspanden' met sterke aanwijzingen dat er sprake was van witwassen. Dit waren allemaal panden die daarvoor niet in het vizier waren gekomen van politie en justitie.

De krachtigste voorspellende indicator voor witwassen in vastgoed is de opmerkelijke waardesprong. In 25% van die gevallen zal er sprake zijn van witwassen. Een pas opgericht bedrijf als eigenaar van een pand blijkt gepaard te gaan met een kans van 24% dat er sprake is van witwassen. Een buitenlandse eigenaar is in 15% van de gevallen een witwassignaal.

Volgens de onderzoekers kunnen deze indicatoren ook bij elkaar opgeteld worden in 'een soort magische formule'. Daardoor is er volgens hen bij een pand met een opmerkelijke waardesprong, en een buitenlands pas opgericht bedrijf als eigenaar 64% kans dat het pand deel uitmaakt van een witwasconstructie.

Unger en Ferwerda stellen dat de door hen ontwikkelde datamining-methode 'landelijk bruikbaar' is. Hun studie noemen ze een 'pionierstudie'. Iets beters is er op dit moment volgens hen niet. Eerdere pogingen, zoals van het Financieel Expertise Centrum, om witwasrisico's te inventariseren, waren louter kwalitatief en niet kwantitatief van aard, betogen ze.

De methode om witwasrisico's systematisch op te sporen, kan bij gebruik verder worden verfijnd, verwachten de onderzoekers. Het grootste manco van de methode is volgens Unger dat hij alleen werkt voor individuele panden. De methode werkt niet bij transacties met grote samengestelde pakketten vastgoed, waar Unger wel de grootste witwasdeals verwacht.

'Iemand die niet zichtbaar wil worden kan een bedrijf oprichten voor de vastgoedtransactie'

Een witte was

Van euro 18 mrd

Prof. Unger baarde in 2006 opzien met een andere studie waarin het witwassen in Nederland op jaarlijks euro 18 mrd werd beraamd. Unger: 'Dat getal staat nog steeds overeind. Een beter onderbouwde raming is er niet.' Van die euro 18 mrd zou een derde, euro 6 mrd, worden witgewassen via vastgoed. De verwachte follow-upstudie kwam er nooit. 'We weten zelfs niet eens of het witwassen toe- of afneemt.'