Het Financieele Dagblad
Witwassen via vastgoed valt systematisch
met succes op te sporen
SECTION:
Beleggen; Blz. 11
LENGTH: 643
woorden
Vasco van der Boon
Utrecht
Het risico dat geld wordt
witgewassen in onroerend goed blijkt redelijk voorspelbaar. Met behulp van drie
indicatoren is te bepalen of het vastgoed wordt misbruikt om criminele winsten
een legaal aanzien te geven. De voornaamste indicatie voor het bestaan van
witwasrisico's is een opvallend grote waardesprong van het vastgoed. De twee
andere witwasindicatoren zijn een buitenlandse eigenaar en een recentelijk
opgerichte onderneming als eigenaar.
Dit concluderen de Utrechtse
hoogleraar Brigitte Unger en promovendus Joras Ferwerda in hun boek Money
Laundering in the Real Estate Sector: Suspicious Property. Volgens Unger
schept een grote prijsverandering van een pand de kans om crimineel geld te
absorberen in een vastgoedportefeuille Een grote waardeverandering van een pand
biedt criminelen ook gelegenheid om het witgewassen geld weer te onttrekken
voor een andere bestemming.
Zowel een buitenlandse
eigenaar als een pas opgericht bedrijf kan worden misbruikt om de ware eigenaar
van een pand te verbergen. Unger: 'Iemand die niet zichtbaar wil worden als eigenaar
kan een bedrijf oprichten dat vervolgens de vastgoedtransactie doet. Of een
persoon die onbekend wil blijven kan een vastgoedtransactie in het buitenland
doen, waar de lokale autoriteiten zijn achtergrond niet kennen.'
Unger en Ferwerda baseren hun
methode op onderzoek naar alle 12.000 verkochte panden in Utrecht en Maastricht
tussen 2002 en 2006. Op al die vastgoedtransacties hebben zij 25 uit de
literatuur bekende potentiële witwasindicatoren proberen uit te testen.
Daarbij konden de onderzoekers
gebruikmaken van een koppeling met data van de Belastingdienst en van
justitiebronnen. Acht potentiële indicatoren bleken niet goed te kwantificeren
en vielen daardoor af.
De onderzoekers traceerden
zelf 36 'aandachtspanden' met sterke aanwijzingen dat er sprake was van
witwassen. Dit waren allemaal panden die daarvoor niet in het vizier waren
gekomen van politie en justitie.
De krachtigste voorspellende
indicator voor witwassen in vastgoed is de opmerkelijke waardesprong. In 25%
van die gevallen zal er sprake zijn van witwassen. Een pas opgericht bedrijf
als eigenaar van een pand blijkt gepaard te gaan met een kans van 24% dat er
sprake is van witwassen. Een buitenlandse eigenaar is in 15% van de gevallen
een witwassignaal.
Volgens de onderzoekers kunnen
deze indicatoren ook bij elkaar opgeteld worden in 'een soort magische
formule'. Daardoor is er volgens hen bij een pand met een opmerkelijke
waardesprong, en een buitenlands pas opgericht bedrijf als eigenaar 64% kans
dat het pand deel uitmaakt van een witwasconstructie.
Unger en Ferwerda stellen dat de
door hen ontwikkelde datamining-methode 'landelijk bruikbaar' is. Hun studie
noemen ze een 'pionierstudie'. Iets beters is er op dit moment volgens hen
niet. Eerdere pogingen, zoals van het Financieel Expertise Centrum, om
witwasrisico's te inventariseren, waren louter kwalitatief en niet kwantitatief
van aard, betogen ze.
De methode om witwasrisico's
systematisch op te sporen, kan bij gebruik verder worden verfijnd, verwachten
de onderzoekers. Het grootste manco van de methode is volgens Unger dat hij alleen werkt voor
individuele panden. De methode werkt niet bij transacties met grote
samengestelde pakketten vastgoed, waar Unger wel de grootste witwasdeals verwacht.
'Iemand die niet zichtbaar wil
worden kan een bedrijf oprichten voor de vastgoedtransactie'
Een witte was
Van euro 18 mrd
Prof. Unger baarde in 2006 opzien met
een andere studie waarin het witwassen in Nederland op jaarlijks euro 18 mrd
werd beraamd. Unger:
'Dat getal staat nog steeds overeind. Een beter onderbouwde raming is er niet.'
Van die euro 18 mrd zou een derde, euro 6 mrd, worden witgewassen via vastgoed.
De verwachte follow-upstudie kwam er nooit. 'We weten zelfs niet eens of het
witwassen toe- of afneemt.'